Sandomierz


Współrzędne: 50°41" N 021°45" E Geografia

Sandomierz
Herb
Herb Sandomierza Flaga Sandomierza
Województwo świętokrzyskie
Powiat sandomierski
Gmina
 - rodzaj 		Sandomierz
miejska
Prawa miejskie przed 1227
Burmistrz Jerzy Borowski
Powierzchnia 28,8 km
Położenie 50° 41" N
21° 45" E
Wysokość ok. 200 m n.p.m.
Liczba mieszkańców   ( 2006 )
 - liczba ludności
 - gęstość
25 646
890,4 os./km
Strefa numeracyjna
(do 2005 ) 		15
Kod pocztowy 27-600
Tablice rejestracyjne TSA
TERC10
( TERYT ) 		3263409011
Miasta partnerskie RFN Emmendingen
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie Polski
Urząd miejski 3
pl. Poniatowskiego 3
27-600 Sandomierz
tel. 15 644-12-70; faks 15 644-01-00
( e-mail )
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta
Józef Szermentowski - "Widok Sandomierza od strony Wisły"Olej 1855 r.
Powiększ
Józef Szermentowski - "Widok Sandomierza od strony Wisły"
Olej 1855 r.
Brama Opatowska
Powiększ
Brama Opatowska
Kamienice na Starym Rynku w Sandomierzu
Powiększ
Kamienice na Starym Rynku w Sandomierzu
Rzeźba szpetnego anioła w katedrze
Powiększ
Rzeźba szpetnego anioła w katedrze
Organy i sklepienie w katedrze
Powiększ
Organy i sklepienie w katedrze
Kościół św. Michała w Sandomierzu
Powiększ
Kościół św. Michała w Sandomierzu
"Dom Długosza"
Powiększ
"Dom Długosza"
Wąwóz Królowej Jadwigi
Powiększ
Wąwóz Królowej Jadwigi
Góry Pieprzowe i panorama na miasto
Powiększ
Góry Pieprzowe i panorama na miasto

Sandomierz to gmina miejska w województwie świętokrzyskim , w powiecie sandomierskim , położone nad rzeką Wisłą , na siedmiu wzgórzach (stąd nazywany jest "małym Rzymem"), na krawędzi Wyżyny Sandomierskiej . Przemysłowa część miasta, zwana Nadbrzeziem jest położona na prawym brzegu Wisły, w Kotlinie Sandomierskiej . W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa tarnobrzeskiego .

Według danych z 30 czerwca 2006, miasto miało 25 646 mieszkańców.

Spis treści

Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002 6 , Sandomierz ma obszar 28,32 km, w tym:

Miasto stanowi 4,35% powierzchni powiatu.

Demografia

Dane z 30 czerwca 2006 :

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 25 646 100 13 682 53,3 11 964 46,7
gęstość zaludnienia
(mieszk./km) 		890,4 475,1 415,4

Według danych z roku 2005 6 , średni dochód na mieszkańca wynosił 1798,48 zł

Historia

Sandomierz jest położony na terenach zamieszkałych przez słowiańskie plemię Lędzian . Ślady pierwszej obecności człowieka na tych terenach, znalezione w wykopaliskach archeologicznych pochodzą z młodszej epoki kamiennej - neolitu . Osada - w X na terenie wzgórza zamkowego, od XI wieku gród, siedziba książęca. Obok zbudowanego później Domu Długosza, powstał w sąsiedztwie drugi gród, który dał początek miastu. Dzięki położeniu nad Wisłą, w miejscu przeprawy szlaku handlowego z Europy Zachodniej na Ruś , Sandomierz szybko zyskiwał na znaczeniu.

W okresie rozbicia dzielnicowego był stolicą księstwa sandomierskiego . Pierwszym władcą (w okresie od 1146 do 1166 ) był Henryk Sandomierski , syn Bolesława Krzywoustego . Prawa miejskie Sandomierzowi nadał w 1227 r. Leszek Biały . Po zniszczeniach w czasie najazdów tatarskich , ponowna lokacja w 1286 r. nadana przez Leszka Czarnego . Ponownie handel odegrał ważną rolę w rozwoju miasta w XV wieku (Sandomierz leżał na trasie drogi wiślanej związanej z handlem zbożem). XV - XVII wiek to okres częstych pobytów dworu i króla w Sandomierzu, czas zjazdów szlacheckich .

W 1570 r. miał miejsce zjazd reprezentantów działających w Polsce nurtów reformacji , w wyniku którego doszło do "zgody sandomierskiej" - porozumienia w obronie przed kontrreformacją . Okres wojen szwedzkich to ponowny upadek miasta spowodowany zniszczeniami.

W latach 1698 i 1710 ksiądz Stefan Żuchowski (1666-1716) oskarżył Żydów o morderstwa dzieci "na macę". Torturom poddano ok. 10 osób, które potem stracono. W katedrze znajduje się obraz ufundowany przez księdza, oglądany przez żydowskie wycieczki jako klasyka antysemityzmu.

W okresie zaborów Sandomierz stał się miastem pogranicznym między Królestwem Polskim a Galicją i stracił swoje znaczenie administracyjne a także gospodarcze. Dodatkowo został dość poważnie zniszczony przez pierwszą wojnę światową . Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę miasto wyrwało się ze stagnacji i zaczęło się prężnie rozwijać. Według planów Eugeniusza Kwiatkowskiego z 1935 miało wkrótce stać się stolicą Centralnego Okręgu Przemysłowego z ponad 100 tys. mieszkańców. Plany te niestety zniweczyła II wojna światowa .

Sandomierz został wyzwolony przez wojska radzieckie 18 sierpnia 1944 i wyszedł z tej wojny prawie bez zniszczeń. Obecnie jest średniej wielkości miastem powiatowym w województwie świętokrzyskim i ważnym ośrodkiem turystycznym.

Pierwsze klasztory

Lokacje pierwszych klasztorów na Ziemi Sandomierskiej :

Zabytki

Brama Opatowska

Brama Opatowska - gotycka brama wjazdowa do miasta z XIV wieku , zwieńczona renesansową attyką . Fundowana przez króla Kazimierza Wielkiego , jedyna zachowana. Do Sandomierza prowadziły cztery bramy w murach obronnych : Opatowska, Zawichojska, Lubelska, Krakowska oraz dwie furty (zachowała się jedna - Dominikańska, nazywana Uchem Igielnym ).

Stare Miasto

Zespół architektoniczno-krajobrazowy Starego Miasta - zachowany układ urbanistyczny miasta z drugiej połowy XIV wieku .

Rynek Starego Miasta:

Kamienica Oleśnickich i podziemia

W Kamienicy Oleśnickich znajduje się wejście do udostępnionych do zwiedzania podziemnych korytarzy służących dawniej jako magazyny kupieckie. Powstały one w okresie od XIII do XVI wieku przez wydrążenie w lessowych pokładach komór i korytarzy pod budynkami i placem Starego Rynku. Głębokość lochów dochodziła nawet do 15 m. Kopane były bez żadnych zabezpieczeń ścian i stropów.

W XX wieku , przez przenikanie wody do pokładów lessu , stały się zagrożeniem dla sandomierskiej starówki. (Less w kontakcie z wodą traci wytrzymałość, powodując obsuwanie się ścian lochów i zapadanie stropów). W latach 1964 - 1977 zostały przeprowadzone prace zabezpieczające, po wykonaniu ich udostępniono trasę do zwiedzania. Z lochami związana jest legenda o Halinie Krępiance , która przechytrzyła Tatarów w czasie najazdu w XIII wieku .

Kościoły

Inne

Inne atrakcje

Sandomierz jest punktem początkowym żółtego szlaku rowerowego prowadzącego do Opatowa oraz zielonego szlaku rowerowego prowadzącego do Ujazdu .

Pisarze związani z Sandomierzem

Znani sandomierzanie

Edukacja

Komunikacja

Tranzyt

Sandomierz leży na przecięciu dróg krajowych nr 79 ( Warszawa - Sandomierz - Kraków - Bytom ) oraz 77 ( Lipnik - Przemyśl ). Na odcinku od ul. Ożarowskiej do mostu na Wiśle mają one wspólny przebieg obwodnicą miasta. W Sandomierzu mają także początek dwie drogi wojewódzkie: 723 (do Tarnobrzega ) oraz 777 do ( Maruszowa ).

Sandomierz jest węzłową stacją kolejową. Schodzą się tu tory do Skarżyska-Kamiennej , Stalowej Woli-Rozwadowa i Tarnobrzega . Dawniej była to ważna stacja z dużą ilością pociągów osobowych kursujących do tych trzech miast, a także do Przeworska . Obecnie, poza wciąż utrzymywanym ruchem towarowym, przez stację kursuje tylko jeden pociąg pasażerski dziennie - pospieszny relacji Stalowa Wola-Rozwadów - Warszawa Wschodnia . Dworzec kolejowy w Sandomierzu znajduje się w prawobrzeżnej części miasta, w pobliżu skrzyżowania dróg na Stalową Wolę ( 77 ) i na Tarnobrzeg ( 723 ).

Zobacz też

Linki zewnętrzne


Herb powiatu sandomierskiego
Miasta i gminy powiatu sandomierskiego

Miasta : Koprzywnica | Sandomierz | Zawichost
Gminy miejskie : Sandomierz
Gminy miejsko-wiejskie : Koprzywnica | Zawichost
Gminy wiejskie : Dwikozy | Klimontów | Łoniów | Obrazów | Samborzec | Wilczyce

 
Związek Miast Nadwiślańskich

Gdańsk Tczew Grudziądz Świecie Chełmno Bydgoszcz Solec Kujawski Toruń Ciechocinek Nieszawa Dobrzyń nad Wisłą Włocławek Płock Wyszogród Zakroczym Łomianki Warszawa Karczew Góra Kalwaria Kozienice Puławy Annopol Sandomierz Połaniec

 
Źródło: " http://pl.wikipedia.org/wiki/Sandomierz "
Ostatnia Zmiana : 2006-11-07 12:33:55.867212